Nongqai vol 17 No 9 – (11) Diamantstories: SA Polisie

SAP: DIAMANTSTORIES

Luitenant‑Kolonel Vel Kruger

Excerpt

Lieutenant Colonel Vel Kruger recounts two ingenious diamond-smuggling cases from the Alexander Bay Sperrgebiet — one involving a homing pigeon harness and another where a trainee detective earns his stripes under a thorn bush.

Abstract

This narrative collection by Lt. Col. Vel Kruger humorously and vividly portrays the inventive and often absurd world of diamond smuggling in South Africa’s Sperrgebiet. Through two true investigative anecdotes — the “carrier pigeon smuggling device” and the “diamond sting operation” — Kruger reveals the wit, endurance, and irony of police work in extreme desert conditions. The stories blend authentic detective detail with dry humour, capturing the spirit of frontier law enforcement and the peculiar ingenuity of criminals and detectives alike.

Keywords

Diamonds, smuggling, Sperrgebiet, Alexander Bay, South African Police, investigation, humour, Vel Kruger, detective, ingenuity, desert, law enforcement, IDB

1. Die Posduif se Smokkeltuig in die Alexanderbaai‑Spergebied

Daar is min plekke waar ’n diamantspeurder se kop so vinnig moet werk soos in die ou Spergebied van Alexanderbaai. Die streek se diamante lê immers vir die optel – en die planne wat mense maak om daardie klippies uit die myn te kry, is soms niks minder as verbasend nie.

In daardie jare het ons (Luitenant‑Kolonel Vel Kruger, saam met Speurders Hannes Nel en Thys Smit) op ’n dag ’n baie goeie wenk van ’n informer ontvang. Die inligting was kort en kragtig: daar lê ongeslypte diamante weggesteek by ’n voertuig se wiel op die binne‑parkeerterrein van die Alexanderbaai‑Spergebied.

Ons het nie gesleep nie. Na ’n vinnige deursoeking van die betrokke motor op die terrein het ons inderdaad op ’n aansienlike hoeveelheid blink ongeslypte diamante afgekom wat by die wiel weggesteek was. Die opvolgwerk het ons reguit gelei na ’n manlike werknemer wat by die HMS‑afdeling (die “Heavy Mineral Seps”) gewerk het.

Die man is in hegtenis geneem, maar die groot raaisel was hoe hy die diamante tot op die parkeerterrein en verby die myn se streng veiligheidshekke gekry het.

Met die ondervraging het die aap – of eerder die duif – toe uit die mou gekom. Die verdagte was ’n kranige posduifboer. Hy het die veiligheidsprotokol fyn dopgehou en opgemerk dat die myners nooit deursoek of gestroop word wanneer hulle die Spergebied betree nie – slegs wanneer hulle uitgaan. Hy het toe ’n besonder slim, maar onwettige plan beraam:

1. Die Smokkeltuig: Hy het ’n spesiale, klein harnas gemaak wat presies op een van sy beste posduiwe gepas het.
2. Die Insmokkel: Met die aanvang van sy middagskof het hy die duif binne‑in sy kosblik gesit en heel gemaklik by die myn se hekke ingestap.
3. Die Vlug: Sodra hy by die HMS‑afdeling aan die werk gegaan het, het hy die ongeslypte diamante in die duif se harnas gelaai. Net voor eerste lig, wanneer die lug skoon was, het hy die duif by die myn vrygelos. Die duif het sonder twyfel reguit teruggevlieg na sy hok op die dorp.
4. Die Aflewering: Na sy skof het die werknemer eenvoudig huis toe gestap, die harnas van die duif afgehaal en die diamante veilig in die duif se nes weggesteek totdat hy dit later by die voertuig se wiel op die parkeerterrein kon saamneem.

Ons het dadelik met ’n visenteringslasbrief na sy huis toe gery. Met die deursoeking van die duiwehokke het ons op nog ’n groot hoeveelheid ongeslypte diamante afgekom – net waar hy dit in die neste weggesteek het.

Die verdagte is swaar aangekla en die hof het gesorg dat sy posduif‑posdiens vir goed tot ’n einde kom. Dit bly tot vandag toe een van die mees vindingryke maniere wat ons nog teëgekom het van hoe ’n man sy “pos” uit die Spergebied laat vlieg het.

2. Staaltjie: Die Diamantlokval

Dit was ’n snikhete middag in die Wes‑Kus se wêreld toe ’n span diamant‑speurders ’n lokval vir ’n voortvlugtige smokkelaar gestel het. Die plan was eenvoudig: wag dat die transaksie plaasvind en sak dan op die verdagte toe.

Om nie die dekmantel te verklap nie, is die jong leerlingspeurder opdrag gegee om homself diep binne‑in ’n digte doringbos te versteek. Hy het getrou op sy maag in die stof gaan lê, oog op die teiken, sonder om ’n spier te verroer.

Die verdagte het opdaag en gewag dat die koper moet. Met die gewag het die hitte sy tol begin eis en die man se blaas het begin pla. Sonder om twee keer te dink, stap hy regstreeks na die naaste doringbos toe, knoop sy broek los, en gooi ’n stewige straal water direk oor die bos – en regoor die arme leerlingspeurder wat stil‑stil onder die takke lê en sweet.

Die speurder moes sy tande op mekaar klem, die bitter ‘sweet’ verduur en geen geluid maak nie om te keer dat die hele operasie in die hek duik.

Soveel te meer toe die sein uiteindelik gegee word. Die span het ingestorm en die smokkelaar op die daad vasgevat en in boeie geslaan.

Nadat die stof gaan lê het, stap die bevelvoerder na die nat, deurnat leerlingspeurder wat nog steeds na die takke en die “reën” ruik. Hy kyk hom van kop tot toon op en af, klap hom op die skouer en sê met ’n breë bors:

“Welgedaan, seun! Ek kan vandag amptelik verklaar … jy is nou ’n regte, gesoute diamantspeurder!”