Nongqai Vol 17 No 8 – Magte: Letterkunde/poësie: ‘n Donker Wêreld
‘N DONKER WÊRELD
Sampie Blom
‘n Donker Wêreld
Die Veiligheidstak – intelligensie-eenheid het my geleer—
nie sag nie, nie stadig nie,
maar met koue hande en stil oë:
Hoe om dood te bring,
sonder geraas, sonder spyt,
soos ’n skadu wat kom en weer verdwyn.
Hoe om geheime te steel,
tussen fluisteringe en leuens,
waar waarheid lê soos ’n mes in die donker.
En die laaste les—
die een wat die diepste sny:
bewaar jou eie waarheid soos vuur in jou bors.
Moet nooit oorgee nie,
nie jou woorde, nie jou denke,
nie die stukkies van jou siel
wat niemand anders mag ken nie.
Want in ’n wêreld van skadu’s en stilte,
is dit nie net liggame wat val nie—
maar mense wat hulself verloor.
Sampie ©
AKA-Sampie se Koffiebeker Stories.
Die gedig “’n Donker Wêreld”
Sampie Blom se gedig “’n Donker Wêreld” is ’n intense, introspektiewe blik op die psigologiese nalatenskap van die Veiligheidstak en die geheime oorlog wat binne die Suid-Afrikaanse grens- en intelligensiekringe gewoed het. Die vers val duidelik binne die Bos/Grens/Magte-genre, waar die fokus nie net op fisieke oorlogvoering lê nie, maar op die innerlike oorlog van die mens — die stryd tussen plig, skuld en menslikheid.
Tematiek
Die digter gebruik beelde van koue hande, stil oë, skadu’s en stilte om die ontmensliking van die soldaat of agent te verwoord. Die “lesse” wat geleer word — om te dood, om te steel, om te swyg — word metafore vir die verlies van morele kompas. Die slotreëls, “bewaar jou eie waarheid soos vuur in jou bors”, bring ’n klein vlam van menslikheid in ’n wêreld van duisternis.
Styl en toon
Die styl is kort, staccato, militêr, met ’n ritme wat herinner aan bevel en opdrag. Die toon is stoïsyns en eerlik, sonder sentiment. Dit is nie ’n klaaglied nie, maar ’n getuienis — ’n koue verslag van wat oorlog met die siel doen.
Simboliek
Die “vuur in jou bors” simboliseer die laaste oorblyfsel van identiteit en waarheid. In die konteks van die Bos- en Magte-literatuur is dit die innerlike weerstand teen totale morele vernietiging — die mens wat probeer oorleef in ’n stelsel wat hom leer om te vernietig.
Literêre waarde
Die gedig is kort maar kragtig; dit dra die psigiese spanning van die grensoorlog met ’n minimalistiese intensiteit. Dit herinner aan die werk van digters soos Koos Kombuis en Antjie Krog in hul donkerder, introspektiewe fases — maar met ’n unieke, manlike stilheid wat eie is aan die kryger se stem.
Sampie ek is trots op jou!