Nongqai Vol 17 No 8 – Barry Taylor: BBP Politici

VLUGTIGE VLUGTE, POLITICI EN ’N PAAR KARAKTERTREKKE

Deur Luit Barry Taylor

Vlugte en Generaals

Ek het eenkeer ’n vliegtuig gehuur op JCI se koste — ’n Citation — vir ’n roete van Lanseria na Rustenburg, daarna Kimberley, en terug na Lanseria. Wat dit gekos het, weet ek nie; ek het net geweet dit was die vinnigste manier om die dag se werk gedoen te kry.

Ek en generaal Lothar Neethling het ook op ’n Saterdagaand gevlieg vanaf die Eros-lughawe na Swartkop op president P.W. Botha se straler. Natuurlik het ons nie betaal nie. Die vliegtuig was nie luuks ingerig nie — dit was ’n gewone Mercurius-straler, een van drie wat die Lugmag destyds gehad het.

Die lugwaardin het vertel dat mev. Botha baie presies was oor sekere dinge: elke koppie en glas was netjies in fyn papier toegedraai, en daar was altyd ’n pakkie biltong in die yskas. Buiten dit was daar niks buitensporig nie — geen luukshede soos die latere presidensiële vliegtuie nie. Op die vlug was daar basies net koffie en biltong.

Ek het vandag nog nie veel waardering vir P.W. se harde maniere nie, maar ek moet erken: hy was nie korrup nie, en hy het eenvoudig geleef. Dieselfde geld vir “Jolly John” Vorster — in my oë een van die beste eerste ministers wat ons gehad het. Hy was ’n man vir eenvoud en reguit optrede.

Die Diedericks-gesin en ’n Onvergeetlike Staaltjie

Die Diedericks-gesin het hul eie uitdagings gehad. Mev. Diedericks het gesukkel met alkohol, en hul seun — wat later tragies in die Kaap vermoor is — het soms verkeerde besluite geneem. Dit was ’n moeilike tyd vir die familie.

Een van my betroubaarste bronne destyds was A/O Drury, die chauffeur vir verskeie senior persone. Hy het altyd interessante insigte gehad.

Hy vertel my eendag dat hy mev. Diedericks moes neem na ’n dokter in die gebou op die hoek van Potgieter- en Pretoriusstraat. Sy gaan in, en hy staan buite en kyk na die winkelvensters. Toe kom een van die verkeersbeamptes – ’n sogenaamde Boetebessie – en begin ’n kaartjie uitskryf — hy was op die geel strepe geparkeer.

Drury verduidelik hy is die bestuurder van die voertuig, en dat dit die SP se motor is. Die beampte luister nie juis nie en skryf die kaartjie uit vir “geen derde party”, “geen lisensie” en “geen nommerplate”. Hy sê hy gaan dit rapporteer omdat Drury met so ’n voertuig ry — dit was ’n swart Cadillac.

Drury vra toe hoe hulle die adres gaan opspoor sonder nommerplate. Die beampte antwoord dat hulle “’n plan sal maak”. Drury was ’n rustige mens en het maar die kaartjie geneem sonder om verder te stry. Hy het gewag vir mev. Diedericks en haar huis toe geneem, soos altyd.

’n Tyd van Mense, Stories en Menslikheid

Dit was ’n era vol sterk persoonlikhede — sommige met skerp rande, ander met groot menslikheid. Maar elkeen het ’n rol gespeel in die geskiedenis van die land, en elke stukkie herinnering help ons om die groter prentjie te verstaan.

Sunnyside KOD

Ek kan byvoeg dat ek in die tyd wat ek op Sunnyside was, by verskeie ministers se huise sake ondersoek het. Een was by die minister van vervoer, Ben Schoeman, se bediende se kamer wat ingebreek was. Toe ek die middag aan die deur klop, maak mev. Schoeman die deur oop en nooi my in.

Sy sit toe en luister na Verbode Liefde op die radio, en ek moes eers saam luister. Sy was ’n wonderlike mens, en terwyl ons luister, sê sy telkens vir my: “Dit is tog so ’n mooi storie.” Ek kan dus spog dat ek een episode van Verbode Liefde op Springbokradio geluister het voordat ek met my ondersoek kon voortgaan.

Eenvoud en Nederigheid

Tati van Rooyen het my eenkeer vertel dat mev. Vorster dorp toe wou gaan en daar was geen amptelike kar beskikbaar nie. Hy sê toe hy sal reël vir ’n kar, maar sy antwoord: “Nee, ons moet sommer met jou kar gaan.” En net daar klim sy in sy Fiat en ry hulle dorp toe.

Ek moet sê dat in die sewe jaar wat ek op Sunnyside was, het ek nooit een van die ministers of hul gades gesien wat “High Society” was nie. Hulle was eenvoudige, goeie mense — sonder gejaag, blou ligte of konvooie wat mense van die pad jaag.

Die huise van ministers wat nie in Bryntirion gewoon het nie, was ook doodnormale huise — onder andere die Diedericks-huis op die grens van Brooklyn en Waterkloof. Daar was ook nie reuse heinings om Bryntirion nie; net die Eerste Minister en President se huise het wagte by die hekke gehad.

Ek onthou dat ek jare later eenkeer van Kerkstraat na Bryntirion opgery het en by die heining gestop is. Toe ek die wag vra waarom ek nie mag ingaan nie, het hy nie geweet wat om te sê nie — net: “U mag nie daar ingaan nie.” Ek sê toe vir hom: “Ek betaal belasting om op die paaie te ry, en dit is ’n openbare pad.” Ek het net geantwoord: “Toemaar, ek sal omdraai.”

Kommentaar op Barry Taylor se Beskouing

Barry Taylor se herinneringe gee ’n skaars blik op die verhouding tussen ’n speurder-sersant en die uitvoerende gesag van die 1960’s. Hy beskryf ministers en generaals nie as verhewe figure nie, maar as gewone mense met menslike swakhede en eenvoudige gewoontes.

Sy toon is eerlik, sonder vrees of vleiery — hy waardeer integriteit en eenvoud, en verwerp vertoon en korrupsie. In sy oë was die ware gesag nie in status of luuksheid nie, maar in karakter, eerlikheid en diensbaarheid. Hierdie herinneringe is dus nie net anekdotes nie, maar ’n getuienis van ’n tyd toe respek en menslikheid die verhouding tussen polisielede en politici bepaal het.

HBH