Ou Grootwiel- Alexanderbaai – Nongqai Vol 17 No 6

OU GROOTWIEL

Via Mev Margie Spaumer en genl Johan Ferreira

Ek bring ook hulde aan my ou vriend wyle genl Hennie Westraat

Inleiding:

“Ou Grootwiel” – Die Stem van die destydse Diamantveld‑Polisieman

Hennie Heymans

Elke polisiemag het sy eie subkultuur, maar min eenhede in Suid‑Afrika het ’n wêreld geken soos die manne van Alexanderbaai se staatsdiamantveld. Daar, waar die wind die sand soos glas oor die klippe skuur en die Oranjerivier sy laaste asem uitblaas voor hy die see ontmoet, het die SAP ’n heel ander soort wag gehou: nie oor strate en stasies nie, maar oor diamantvelde, smokkelaars, “IDB’s” en die eindelose nagte van patrollie.

Uit hierdie harde, eensame landskap het ’n eie soort letterkunde ontstaan — liedjies, grappies, bygelowe, en die soort humor wat net gebore word wanneer manne ure lank stap, wag en waak.

Soos die bos sy eie poësie gehad het, het Alexanderbaai sy eie ritme gehad: die klap van stewels op klip, die fluit van die wind, die tjank van ’n jakkals by Punt C, en die stem van die sersant wat altyd “net daar voor” lê.

“Ou Grootwiel” is deel van daardie tradisie — ’n lied wat die moegheid, die kameraadskap, die spanning en die klein vreugdes van die diamantveld‑polisieman vasvang. Dit is die stem van manne wat nagte lank gestap het, wat geweet het hoe lyk honger, dors en koue, maar ook hoe klink lag, lojaliteit en die belofte van ’n warm bed en boeliebief ná ’n lang skof.

Hierdie lied is nie net ’n stukkie folklore nie; dit is ’n venster op ’n wêreld wat vandag verdwyn het — die wêreld van die Ou Poliesman van die Baai, waar elke nagstap ’n storie was, en elke storie ’n lied kon word.